Vhukhomunisi ngei Rashia, 1900-1940
Nḓila ye muvhuso muhulwane wa vhalimi we wa vhuswa nga Tsar wa vha ngayo muvhuso wa u thoma wa vhukhomunisi shangoni - na uri zwo ḓadza mini kha vhathu.
Speaker notes
Vhea mbudziso khulwane ya yunithi: ndi hani nahone ndi ngani Rashia yo tshimbila u bva kha vhuvhusi ha muthihi ha Tsar ya swika kha muvhuso wa vhukhomunisi wa ḽihoro ḽithihi kha tshifhinga tshi si tshihulu tsha miṅwaha ya mahumi mavhili? Sumbedzani mbekanyo tharu dzine vhagudiswa vha ḓo dzi saukanya - u wa ha vhuvhusi ha Tsar, u dzhia na u khwaṱhisa maanḓa nga Vhabolsheviki, na u shandula ha Stalin USSR. Humbudzani vhagudiswa uri vha lavhelese mafulufhedziso a revolutsheni khathihi na mbadelo yayo.
Rashia ya Tsar hu ṱoḓaho 1900
Muvhuso wa vhuvhusi ha muthihi hune tshigwadanyana tsho ṋaho maanḓa tshi vhusa vhathu vha shaiho, vhunzhi havho vhe vha vha vhalimi.
Rashia yo vha i tshi vhuswa nga mvhusi wa maanḓa oṱhe (autocrat), Tsar Nicholas II wa lushaka lwa Romanov, we a vha a tshi ri u na maanḓa oṱhe o ṋewaho nga Mudzimu nahone a sa vhudzisi phaḽamennde. Tshitshavha tsho vha tsho fhambana vhukuma: vhakoma vha si vhanzhi na tshigwada tsha vhukati tshi tshi engedzea zwo vha zwo dzula nṱha ha milioni dza vhalimi vha shaiho na tshigwada tshiswa tsha vhashumi tsha miḓini.
- Hu ṱoḓaho 80% ya vhathu vho vha vhe vhalimi, vhanzhi vha tshee vha shaiswa nga maanḓa naho vhapika (serfs) vho vhofhololwa nga 1861.
- U bveledza indasithiri nga u ṱavhanya zwo sika miḓi yo ḓalaho na zwiimo zwi lemelaho zwa dzifekthari.
- Mapholisa a tshiphiri (Okhrana) na u thivhela mafhungo zwo fhelisa khanedzo ya zwa politiki.
Speaker notes
Ombedzelani thaidzo dza muvhuso dze dza ita uri Rashia i sa dzike: vhuvhusi ha muthihi hu si na nḓila ya mulayo ya u sumbedza u sa tenda, vhalimi vhanzhi vha shaiho vhe vha vha vha na nḓala ya mavu, na tshigwada tshiṱuku fhedzi tshi lwaho tsha vhashumi vha indasithiri. Idzi ndi khakhathi dzine vharevolutsheni vha ḓo dzi shumisa nga murahu. Ḓivhadzani ipfi 'vhuvhusi ha muthihi (autocracy)' nahone ni ḽi vhambedze na muvhuso wa ndaulo ya ndayotewa.
Mihumbulo ya revolutsheni
Khanedzo ya Tsar yo dzhia kha pfunzo dzo fhambanaho dzi tshi hadzingana, zwihuluhulu Maakisimu (Marxism).
Maakisimu (Marxism)
Karl Marx o amba uri ḓivhazwakale i shudufhadzwa nga nndwa ya zwigwada, na uri vhashumi (proletariat) vha ḓo wisa tshigwada tsha vhane vha vha na khapitala.
Vhabolsheviki
Tshigwada tsha maanḓa tsho rangwaphanḓa nga Lenin tshe tsha vha tshi tshi ṱoḓa ḽihoro ḽo dzudzanywaho zwavhuḓi uri ḽi dzhiele vhashumi maanḓa.
Vhamensheviki
Tshigwada tsha Maakisimu tsho dembaho tshe tsha tenda uri Rashia i tea u fhira kha khapitalisimu u thoma, tshi na ḽihoro ḽo aluwaho.
Speaker notes
Ṱalutshedzani uri Ḽihoro ḽa Vhashumi ḽa Demokirasi ḽa Sosialisimu ḽa Rashia ḽo fhandekana nga 1903 ḽa vha Vhabolsheviki (vho rangwaphanḓa nga Lenin) na Vhamensheviki. Vhulani u fhambana hu tshi leluwa fhedzi hu ha ngoho: vhoṱhe vho vha vhe vha Maakisimu, fhedzi vho hanedzana nga vhuvhumbi ha ḽihoro na uri revolutsheni i nga ḓa nga u ṱavhanya lungafhani. U fhandekana uhu hu na ndeme ngauri ndi Vhabolsheviki vhe vha ḓo fheleledza vha dzhia maanḓa nga 1917.
Revolutsheni ya 1905
U kundwa nndwani na u vhulawa ha vhaṱaṱisi vha mulalo zwo tsikinya maanḓa a Tsar.
U kundwa ho ṱhonifheaho kha Nndwa ya Rashia-Japani (1904-1905) zwo engedza u sa takala. Nga Swondaha ḽa Malofha (Bloody Sunday) (22 Phando 1905) maswole o thutha vhaṱaṱisi vha mulalo vhe vha vha vha tshi humbela Tsar ngei St Petersburg, a vhulaha vhanzhi. Migwalaba, u shandukela ha maswole, na khoro dza u thoma dza vhashumi, dzine dza pfi soviets, zwo phaḓalala muvhusoni woṱhe.
- U itela u tshila, Nicholas II o ṋekedza October Manifesto a tshi fulufhedzisa phaḽamennde (Duma) na pfanelo dza vhathu.
- Musi mulayo wo no vhuya, o dzhiululula zwenezwi zwe a zwi tendela nahone a dzula na maanḓa a ngoho.
- 1905 kanzhi i vhidzwa 'u ḓinaka' (dress rehearsal) ya revolutsheni dza 1917.
Speaker notes
Shumisani 1905 u sumbedza tshiito: khombo (nndwa) na tshiiti (Swondaha ḽa Malofha) na vhushayi ha ikonomi zwi ḓisa mbilaelo khulwane. Ombedzelani uri Tsar o tshila fhedzi nga u ita mafulufhedziso e a sa a ḓadze, zwe zwa mu xedza tshirunzi u isa phanḓa. Soviets dzi bvelela hafha lwa u thoma nahone dzi ḓo dovha dza bvelela nga 1917, nga zwenezwo dzi sumbedzeni.
Nndwa ya Shango I na mbilaelo kha Rashia
Nndwa yo fhelelaho yo bvisela khagala vhushayanungo ha muvhuso wa Tsar ya u sukumedzela kha u ṱhukhufhala.
Rashia yo dzhena kha Nndwa ya Shango I nga 1914. Mmbi dzo shayaho zwishumiswa dzo vhulawa nga vhunzhi, ngeno u shaea ha zwiḽiwa na mafhuta zwo fara miḓi. Nicholas II o dzhia vhulanguli nga eṱhe kha vhukando ha nndwa, a sia muvhuso zwanḓani zwa Tsarina Alexandra a sa funwiho na muelekanyi a si na tshirunzi Rasputin.
- Milioni dza maswole dzo vhulawa, dza huvhala kana dza fashwa.
- U gonya ha mitengo na u shaea zwo ḓisa nḓala na mitevhe milapfu ya vhurotho ngei Petrograd.
- Nga mathomo a 1917 u fulufhedzea kha Tsar ho vha ho no wa vhukati ha vhashumi, maswole na na vhathu vha nṱha.
Speaker notes
Vhonani Nndwa ya Shango I sa tshiiti tshe tsha shandula thaidzo dza kale dza vha u wa ho fheleleyaho. Muhumbulo wa ndeme kha vhagudiswa vha FET ndi zwiitisi: nndwa a yo ngo sika thaidzo dza Rashia fhedzi yo dzi engedza vhukuma nahone ya dzhiela Tsar thikhedzo ye a vha a tshee nayo. Ṱhogomelani u xela ha u fulufhedzea ha mmbi - hu si na maswole, muvhuso wo vha u sa koni u ḓilwela.
U wa ha Tsar
Nga Ṱhafamuhwe 1917 (Luhuhi/February kha khalenda ya kale ya Rashia) migwalaba na u shandukela ha maswole zwo fhelisa vhuhosi.
Vhuṱaṱisi ha vhurotho na migwalaba ngei Petrograd zwo hula zwa vha mbonyolo khulwane. Musi maswole a tshi hana u thutha gogodo nahone a ḓivhofha nalo, muvhuso wo xelelwa nga vhulanguli. Nga 15 Ṱhafamuhwe 1917 (2 Ṱhafamuhwe, khalenda ya kale) Nicholas II o ṱutshela vhuhosi (abdicate), a fhedza vhuvhusi ha Romanov ha miṅwaha i fhiraho 300.
- Muvhuso wa Tshifhinganyana (Provisional Government) wa vhapoḽitiki vha vhulenda vho dembaho wo dzhia vhulanguli.
- Nga tshenetsho tshifhinga Soviet ya Petrograd ya vhashumi na maswole yo vha i na maanḓa a ngoho.
- U ṱangana uhu ho ḓivhiwa sa Maanḓa Mavhili (Dual Power) - vhavhusi vhavhili vha tshi hadzingana u vhusa.
Speaker notes
Ṱalutshedzani u dinalea ha khalenda u thoma: Rashia yo vha i tshi shumisa khalenda ya Julian, ngauralo Revolutsheni ya 'Luhuhi (February)' yo itea nga Ṱhafamuhwe kha khalenda yashu, nahone Revolutsheni ya 'Ṱhangule (October)' nga Ḽara. Ombedzelani uri Luhuhi (February) ho vha u vuwa ha vhathu ho ḓibvelaho, hu si mano a Vhabolsheviki. Ḓivhadzani Maanḓa Mavhili (Dual Power) nga vhuronwane - zwi ṱalutshedza uri ndi ngani Muvhuso wa Tshifhinganyana wo vha wo shaya maanḓa nahone wa sa lwela tshifhinga tshilapfu.
Lenin na Vhabolsheviki
Lenin o vhuya vhupfululini na mbekanyamaano yo ṱwaho, i leluwaho ye ya amba na vhathu vho netaho nga nndwa vhe vha vha na nḓala.
Mulalo, Mavu, na Vhurotho. Luambo lwa Vhabolsheviki, 1917
A tshi vhuya nga Lambamai 1917, Vladimir Lenin o hana u shumisana na Muvhuso wa Tshifhinganyana. Kha April Theses yawe o ṱoḓa u fheliswa ha nndwa nga u ṱavhanya, mavu kha vhalimi, na 'Maanḓa oṱhe kha Soviets'. Samusi Muvhuso wa Tshifhinganyana wo bvela phanḓa u lwa nndwa, thikhedzo ya Vhabolsheviki yo engedzea.
- Tsheo ya Muvhuso wa Tshifhinganyana ya u bvela phanḓa na Nndwa ya Shango I yo vha i sa funwi vhukuma.
- Lenin o fulufhedzisa zwe vhathu vha zwi ṱoḓa vhukuma: mulalo, mavu na zwiḽiwa.
- Vhabolsheviki vho wana vhunzhi kha soviets dza Petrograd na Moscow nga tshifhinga tsha luvhondo (autumn) lwa 1917.
Speaker notes
Ṱalutshedzani uri ndi ngani Vhabolsheviki vho bvelela hune Muvhuso wa Tshifhinganyana wa kundelwa: vho ṋekedza thandululo dzo tou vhonalaho, dzine dza funwa nga vhathu, dza nndwa, nḓala ya mavu na u shaea ha zwiḽiwa, ngeno Muvhuso wa Tshifhinganyana wo bvela phanḓa u lwa nndwa i sa koni u kundwa. Luambo 'Mulalo, Mavu, Vhurotho' ndi tsumbo yavhuḓi ya u ḓivhadza zwa politiki - vhudzisani vhagudiswa uri ndi ngani ipfi ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽo vha ḽi na ndeme kha tshigwada tsho tiwaho.
Vhabolsheviki vha dzhia maanḓa
Nga Ḽara 1917 (Ṱhangule/October kha khalenda ya kale) Vhabolsheviki vho wisa Muvhuso wa Tshifhinganyana.
Ho dzudzanywa vhukuma nga Leon Trotsky a tshi shumisa Komiti ya Nndwa ya Revolutsheni ya Soviet ya Petrograd, vhashumi vho hwalaho zwililo, maswole na vhaṋe vha zwikepe (Red Guards) vho dzhia fhethu ha ndeme ngei Petrograd nahone vha dzhena nga khombo Winter Palace nga 7 Ḽara 1917 (25 Ṱhangule, khalenda ya kale). Muvhuso wa Tshifhinganyana wo wa hu si na khanedzo yo koneaho.
- Vhabolsheviki vho ṋekedza milayo nga ha mulalo na nga ha mavu hu si na tshifhinga tshilapfu.
- Uhu ho vha u dzhia maanḓa ho dzudzanyeaho, hu si mbonyolo khulwane ya vhathu vhoṱhe u fana na ya Luhuhi (February).
- Rashia yo vha muvhuso wa u thoma shangoni we wa vhuswa nga dzina ḽa vhukhomunisi.
Speaker notes
Sumbedzani u fhambana ha ndeme: Luhuhi (February) ho vha u wa ho ḓibvelaho, ho aluwaho ha vhuhosi; Ṱhangule (October) ho vha u dzhia maanḓa ho pulanwaho, ho dzudzanywaho zwavhuḓi nga ḽihoro ḽiṱuku ḽo dzikaho. Ṋeani Trotsky vhurendi ha mushumo wawe wa u dzudzanya. Ṱhogomelani uri u dzhia maanḓa ngei Petrograd ndi tshiṅwe - u fara maanḓa kha shango ḽihulu ḽo fhandekanaho zwi ḓo ḓisa nndwa ya vhukati i vhaisaho, sḽaidi i tevhelaho.
Nndwa ya Vhukati na Vhukhomunisi ha Nndwa
Vhabolsheviki vho kunda nndwa ya vhukati yo tshinyaho vhukuma fhedzi nga mbadelo khulwane kha vhathu.
Vhahaṱuli vha Vhabolsheviki - Vhatshena (Whites), vhuthihi vhu songo khwaṱhaho ha vhathu vha vhuhosi, vha vhulenda na vhasosialisi vha khaṋo, vho tikedzwaho nga mibuso ya nnḓa - vho lwa na Vhatswuku (Reds) vha Vhabolsheviki. Trotsky o fhaṱa na u ranga phanḓa Mmbi Tswuku (Red Army). U i ṋea zwiḽiwa, muvhuso wo dzhenisa Vhukhomunisi ha Nndwa (War Communism), u dzhia mavhele kha vhalimi na u langa ikonomi, ngeno mapholisa a tshiphiri (Cheka) a tshi pwashea khanedzo nga 'Nyofho Tswuku (Red Terror)'.
- Tsar wa kale na muṱa wawe vho vhulahwa nga 1918.
- Nndwa, nḓala na malwadze zwo vhulaha milioni vhukati ha 1918 na 1921.
- Vhatswuku vho kunda nga 1921, vha thuswa nga vhuthihi, u langa vhukati ha shango na zwiporo zwa tshidimela, na u sa vha na vhuthihi ha Vhatshena.
Speaker notes
Farani tshifhinga hetshi tsha vhukali nga vhuḓifhinduleli: ambani ngoho nga ha vhuhulu ha u tambula ni sa dzuli kha zwidodombedzwa zwi sa ṱoḓei. Ṱalutshedzani uri ndi ngani Vhatswuku vho kunda - vhudzulo ha vhukati, u langa zwiporo zwa tshidimela na indasithiri, vhulanguli vhuthihi fhasi ha Trotsky, na u sa vha na vhuthihi ha Vhatshena. Ḓivhadzani Vhukhomunisi ha Nndwa na Cheka, ngauri mbiti dza vhalimi nga u dzhielwa mavhele dzi isa nga hangho kha NEP kha sḽaidi i tevhelaho.
NEP na u bebwa ha USSR
Lenin o humela murahu kha ikonomi yo ṱanganyiswaho u itela u fholela, nahone ha vhumbwa vhuthihi vhuswa.
Nga murahu ha nḓala na mbonyolo (u katela u shandukela ha Kronstadt nga 1921), Lenin o ḓivhadza Mbekanyamaano Ntswa ya Ikonomi (NEP) nga 1921. Yo tendela vhurengiselani vhuṱuku ha vhathu vha tshi ḓiitela nahone ya tendela vhalimi u rengisa mavhele o salaho, ngeno muvhuso wo dzula wo fara indasithiri khulwane. Nga 1922 ho vhumbwa nga mulayo Vhuthihi ha Dziriphabuḽiki dza Sosialisimu dza Soviet (USSR).
- NEP yo vha thendelano yo teaho u fhaṱulula ikonomi yo pwashekanaho.
- Vhaṅwe vhakhomunisi vho i vhenga sa u humela murahu u bva kha sosialisimu.
- Lenin o lovha nga Phando 1924, a sa sia muthu wo tewaho wa u mu tevhela.
Speaker notes
Ṱalutshedzani NEP sa u humela murahu ha maano: Lenin o tenda khapitalisimu yo pimiwaho u tsireledza revolutsheni nga murahu ha khombo dza Vhukhomunisi ha Nndwa. Ṱhogomelani khanedzano ye ya vulwa nga ngomu ha ḽihoro nga ha uri ni nga tendelana lungafhani - khanedzano ye Stalin na Trotsky vha ḓo i lwela nga murahu. Lufu lwa Lenin a sa sia muthu wo tewaho lu vhea nndwa ya maanḓa kha sḽaidi i tevhelaho.
U gonya ha Stalin kha maanḓa
Mulanguli wa ḽihoro wo dzikaho o fhira vhakhaṋi vhawe nga vhutali a vha murangaphanḓa e eṱhe.
Joseph Stalin, sa Muṅwaleli Muhulwane (General Secretary) wa ḽihoro, o vha o langa u vhewa ha vhashumi nahone o fhaṱa mutshetshete wa vhaofisiri vho fulufhedzeaho. A tshi tambisa vhakhaṋi vha tshi lwisana, o kunda Leon Trotsky a ḓivheaho vhukuma, we a pandelwa ḽihoroni, nga murahu a iswa vhupfululi nahone a vhulahwa. Nga hu ṱoḓaho 1928 Stalin o vha murangaphanḓa a sa hanedzwi wa USSR.
- Stalin o funa 'Sosialisimu kha Shango ḽithihi'; Trotsky o funa revolutsheni ya shango ḽoṱhe.
- U langa ha Stalin muṱaladzwa wa ndaulo wa ḽihoro ndi mbuyelo yawe ya ndeme ye ya mu ita uri a kunde.
- Ndi hone o thomaho mbekanyamaano khulwane ya u shandula ikonomi ya Soviet.
Speaker notes
Lugisani muhumbulo wo ḓoweleyaho wa mazwifhi: Stalin o kunda hu si ngauri o vha e muthu a re na vhuṱali ha thiori vhukuma - Trotsky o vha a tshi rendwa vhukuma - fhedzi ngauri o vha o langa muṱaladzwa wa ndaulo wa ḽihoro na u vhewa ha vhashumi. Ṱalutshedzani 'Sosialisimu kha Shango ḽithihi' u vhambedza na 'revolutsheni ya tshoṱhe' nga nḓila i leluwaho. Vheani u shanduka u bva kha politiki u ya kha ikonomi: zwino Stalin u shandula tshitshavha tsha Soviet nga maanḓa.
U kuvhanganya vhulimi na u bveledza indasithiri
Stalin o ṱuṱuwedza u swayelela nga u ṱavhanya nga Dzipulane dza Miṅwaha Miṱanu na vhulimi ha tshitshavha ha kombetshedzo.
Speaker notes
Shumisani vhupulani ha zwikoloto zwivhili u tendela vhagudiswa u vhambedza masia mavhili a revolutsheni ya ikonomi ya Stalin. Ivhani na ngoho nga ha thendelano ya ndeme kha musaukanyo wa CAPS: USSR yo bveledza indasithiri nga luvhilo lu mangadzaho, lwe nga murahu lwa i thusa u tshila Nndwa ya Shango II, fhedzi izwi zwo swikelelwa nga kombetshedzo, u tambula ha vhathu vhanzhi na nḓala. Nḓala ngei Ukraine na miṅwe mivhundu nga 1932-1933 (Holodomor) i ḓo ambiwa i tevhelaho; i fareni nga vhulondoloki.
Nḓala, nyofho na dzinyewo (purges)
Vhuvhusi ha Stalin ho ṱanganyisa u swayelela nga u ṱavhanya na tsikeledzo khulwane na lufu.
Nḓala ya 1932-1933, ye ya vha mmbi ngei Ukraine (kanzhi i vhidzwa Holodomor), yo vhulaha milioni. Nga tshifhinga tsha Great Purge (1936-1938), Stalin o pandamedza ḽihoro ḽawe, mmbi yawe na tshitshavha tshawe: 'milandu ya u sumbedza (show trials)' yo lengisa Vhabolsheviki vha kale, nahone vhathu vhanzhi vho vhulahwa kana vha rumelwa kha dzikemba dza mushumo wa kombetshedzo, Gulag.
- Nyofho na u pomedza zwo shumiswa u langa vhathu.
- U gwadamela muthu (cult of personality) zwo sumbedza Stalin sa murangaphanḓa a re na vhuṱali hoṱhe.
- Nga 1940 USSR yo vha muvhuso wo no bveledza indasithiri nga maanḓa fhedzi u vhuvhusi ha tsikeledzo khulwane (dictatorship).
Speaker notes
Iyi ndi sḽaidi ya vhuḓifhinduleli vhukuma - i fareni nga ngoho yo dzikaho na ṱhonifho kha vhe vha vhaiswa, ni tshi iledza zwidodombedzwa zwi tshuwisaho. Sumbedzani nḓala na dzinyewo (purges) nga ngoho sa mbadelo kha vhathu ya nḓila dza Stalin. Ṱuṱuwedzani vhagudiswa vha FET u fara ngoho mbili khathihi kha musaukanyo: mvelaphanḓa dza ngoho dza indasithiri na pfunzo, khathihi na tsikeledzo khulwane na lufu. Ṱhogomelani uri vhaḓivhazwakale vha a hanedzana nga ha zwivhalo na vhuhulu ha ndivho i re nga murahu ha nḓala.
Rashia na USSR, 1900-1940
- 1905 Revolutsheni ya 1905: Swondaha ḽa Malofha na October Manifesto
- 1914 Rashia i dzhena kha Nndwa ya Shango I
- Mar 1917 Revolutsheni ya Luhuhi (February): Tsar Nicholas II u ṱutshela vhuhosi
- Nov 1917 Revolutsheni ya Ṱhangule (October): Vhabolsheviki vha dzhia maanḓa
- 1918-21 Nndwa ya Vhukati na Vhukhomunisi ha Nndwa
- 1922-24 USSR yo thomiwa; Lenin u a lovha (1924)
- 1928 Stalin u a langa; Pulane ya u thoma ya Miṅwaha Miṱanu i a thoma
- 1932-33 Nḓala (Holodomor)
- 1936-38 Great Purge (Nyewo Khulwane)
Speaker notes
Shumisani sḽaidi iyi u khwaṱhisa vhulandulwane ha yunithi yoṱhe phanḓa ha mbudziso dza musaukanyo. Vhudzisani vhagudiswa uri vha topole zwiito zwa u shanduka nahone vha kuvhanganye zwiitea kha mbekanyo tharu: u wa ha vhuvhusi ha Tsar, u dzhia na u khwaṱhisa maanḓa nga Vhabolsheviki, na u shandula ha Stalin. Khwaṱhisani mbuno ya khalenda ya Julian u ya kha Gregorian kha Luhuhi (February) na Ṱhangule (October).
Zwe ra zwi guda
Kha miṅwaha ya mahumi maṋa Rashia yo tshimbila u bva kha vhuvhusi ha muthihi ha Tsar ya swika kha muvhuso muhulwane wa vhukhomunisi - yo shandulwa nga mbadelo khulwane kha vhathu.
Sisiteme ya Tsar yo wa fhasi ha vhulemo ha u sa lingana, vhuvhusi ha muthihi na mbilaelo ya Nndwa ya Shango I. Vhabolsheviki vho dzhia nahone vha fara maanḓa, nahone fhasi ha Stalin USSR yo bveledza indasithiri nga u ṱavhanya nga u kuvhanganya vhulimi na Dzipulane dza Miṅwaha Miṱanu - mvelaphanḓa dzo dzumbululwaho nga nḓala, nyofho na vhuvhusi ha tsikeledzo.
Q. Ṱalutshedzani uri ndi ngani muvhuso wa Tsar wo wa nga 1917. Ambani nga zwiitisi zwa tshifhinga tshilapfu na masiandaitwa a Nndwa ya Shango I. (8 marks)
Q. Vhabolsheviki vho kona hani u dzhia na u fara maanḓa vhukati ha 1917 na 1921? (6 marks)
Q. 'Stalin o shandula USSR, fhedzi nga mbadelo khulwane vhukuma kha vhathu.' Ni a tenda? Tikedzani phindulo yaṋu nga vhuṱanzi. (10 marks)
Speaker notes
Fhedzani nga u humela kha mbudziso khulwane ya yunithi na thero ya u shandulwa nga mbadelo. Mbudziso tharu dzi a gonya nga vhuleme ha u humbula u tendelana na ndavhelelo dza CAPS FET: ṱhaluso ya zwiitisi, musaukanyo wa u khwaṱhiswa ha maanḓa, na tsheo ya ndingo ya lwa mvumo ine ya ṱoḓa muhumbulo wo tikedzwaho zwavhuḓi. Ṱuṱuwedzani vhagudiswa u shumisa vhuṱanzi ho tiwaho na u lavhelesa mvelaphanḓa na mbadelo.
- Grade
- Grade 11
- Subject
- History
- CAPS topic
- Communism in Russia 1900-1940
- Resource type
- Presentation