Hoe stoom, fabrieke en stede Brittanje verander het - en hoe daardie golf van verandering suidelike Afrika bereik het.
Speaker notes
Begin deur leerders te vra watter masjiene en gemakke hulle elke dag gebruik wat fabrieke, elektrisiteit of brandstof nodig het om te bestaan. Verduidelik die twee helftes van hierdie onderwerp: eers die Nywerheidsrewolusie wat in Brittanje begin het, en dan hoe die aanvraag na roustowwe, markte en arbeid suidelike Afrika in dieselfde nywerheidswereld ingetrek het - veral deur diamante en goud. Definieer 'rewolusie' as 'n baie vinnige, diepgaande verandering in hoe mense leef en werk.
Van ongeveer die 1760's het Brittanje verander van goedere met die hand maak na goedere met masjiene in fabrieke maak.
Die Nywerheidsrewolusie was die tydperk, wat in die middel van die 1700's in Brittanje begin het, toe nuwe masjiene en nuwe kragbronne mense in staat gestel het om goedere baie vinniger en in baie groter hoeveelhede as ooit tevore te vervaardig. Werk het uit huise en klein werkswinkels na groot fabrieke verskuif.
- Voorheen: die meeste mense het die grond bewerk en goedere met die hand by die huis gemaak.
- Daarna: baie mense het masjiene in fabrieke in dorpe en stede bedien.
- Brittanje het die pad gebaan omdat dit steenkool, yster, geld om te bele en handelsroetes oor sy ryk gehad het.
Speaker notes
Beklemtoon kontinuiteit en verandering. Mense het nog altyd materiaal, gereedskap en erdewerk gemaak - maar met die hand en in klein hoeveelhede. Die rewolusie was in die skaal en die spoed. Stel die idee bekend dat Brittanje se voorsprong deels berus het op rykdom en roustowwe wat uit sy oorsese kolonies getrek is, wat belangrik word wanneer ons by suidelike Afrika kom.
Die stoomenjin het fabrieke 'n kragtige, betroubare energiebron gegee wat nie van riviere of wind afhanklik was nie.
Vroee masjiene is deur waterwiele aangedryf, so fabrieke moes langs vinnige riviere gebou word. In die 1760's en 1770's het die Skotse ingenieur James Watt die stoomenjin aansienlik verbeter, wat steenkool verbrand het om water te kook en masjinerie aan te dryf. Nou kon 'n fabriek byna oral gebou word.
- Stoomenjins het water uit diep steenkool- en metaalmyne gepomp.
- Hulle het spin- en weefmasjiene in tekstielfabrieke aangedryf.
- Later het hulle treine en skepe aangedryf en goedere en mense vinnig vervoer.
Speaker notes
Hou die wetenskap eenvoudig: verhit water tot stoom, stoom stoot 'n suier, die suier draai 'n wiel wat masjiene aandryf. Die belangrikste vryheid wat Watt se enjin gegee het, was ligging - fabrieke hoef nie meer langs 'n rivier te wees nie. Skakel vorentoe: steenkool, die brandstof wat die stoomenjin gevoed het, word een van die bedrywe wat die vinnigste gegroei het.
Masjiene, werkers en vasgestelde ure is onder een dak saamgebring.
Masjiene
Groot aangedrewe masjiene het in minute gedoen wat 'n werker eens ure met die hand geneem het.
Die horlosie
Werkers moes betyds opdaag en lang, vaste skofte werk wat deur die fabrieksklok bepaal is.
Lone
Mense het nie meer hele goedere gemaak nie; hulle is 'n loon betaal om een klein taak die hele dag te doen.
Speaker notes
Gebruik hierdie drie kaarte om te verduidelik wat nuut was aan fabriekswerk: dissipline volgens die horlosie, verdeling van arbeid in klein herhalende take, en afhanklikheid van 'n loon eerder as grond of 'n ambag. Vra leerders om dit te vergelyk met hoe werk voorheen georganiseer is - by die huis, teen die gesin se eie tempo. Dit le die grondslag vir die menslike koste op die volgende skyfie.
Nuwe bedrywe en nuwe vervoer het mekaar gevoed en oor Brittanje versprei.
Stoomenjins het steenkool nodig gehad, masjiene en spore is van yster en later staal gemaak, en stoomspoorwee het dit alles vinnig oor die land vervoer. In 1830 het die Liverpool- en Manchester-spoorweg geopen, wat gewys het hoe vinnig mense en goedere nou kon reis.
- Steenkoolmynbou en ystervervaardiging het in reusagtige bedrywe gegroei.
- Spoorwee en kanale het myne, fabrieke, dorpe en hawens verbind.
- Stoomskepe het Britse goedere vervoer - en roustowwe ingebring - oor die ryk.
Speaker notes
Wys die kettingreaksie: stoom benodig steenkool, masjiene en spore benodig yster, spoorwee vervoer albei en open nuwe markte. Dit is hoekom geskiedkundiges dit 'n 'rewolusie' noem - een verandering het 'n ander aan die gang gesit. Beklemtoon die ryk-skakel (stoomskepe en handel) want dit skakel direk met hoekom Brittanje na plekke soos suidelike Afrika uitgebrei het.
Fabrieke het groot getalle mense van die platteland na vinnig groeiende dorpe getrek.
Verstedeliking beteken die groei van dorpe en stede soos mense daarheen trek. Soos fabrieke geopen het, het gesinne plase verlaat om werk te soek, en stede soos Manchester en Birmingham het baie vinnig gegroei. Behuising, water en sanitasie kon dikwels nie byhou nie.
- Werkers het in goedkoop, beknopte behuising naby die fabrieke saamgedrom.
- Oorbevolking en swak sanitasie het siektes versprei.
- Vir die eerste keer het baie lande meer mense in dorpe as op die platteland gehad.
Speaker notes
Definieer verstedeliking duidelik want dit is 'n sleutel-KABV-term (CAPS) en kom terug wanneer ons na Suid-Afrika kyk. Balanseer die prentjie: stede het werk en lone gebied, maar vroee nywerheidstede was oorbevolk en ongesond. Vra leerders of hul eie dorp of 'n nabygelee stad gegroei het weens werk - verbind die konsep met hul wereld.
Die rewolusie het groot rykdom vir sommige en harde, gevaarlike werk vir baie geskep.
Fabriekseienaars en handelaars het ryk geword, en 'n nuwe middelklas het verskyn. Maar baie werkers - insluitend vroue en kinders - het lang ure in gevaarlike fabrieke en myne vir lae lone gewerk. Mettertyd het werkers vakbonde gevorm en veldtogte gevoer vir wette om hulle te beskerm.
- Kinders het in fabrieke en myne gewerk, en baie is beseer. [SME] Bevestig enige spesifieke ouderdomme of statistieke voor gebruik.
- Hervormers het wette verkry wat werksure en kinderarbeid beperk het.
- Die samelewing het skerper verdeel in 'n welgestelde besittersklas en 'n werkersklas.
Speaker notes
Hanteer dit verantwoordelik: die punt is dat nywerheidsontwikkeling terselfdertyd vooruitgang en swaarkry gebring het. Beklemtoon oorsaak en gevolg - swak omstandighede het werkers laat vakbonde organiseer en op hervormingswette aandring. Die [SME]-vlag merk die kinderarbeid-besonderheid: hou dit algemeen tensy 'n beoordelaar geverifieerde ouderdomme of syfers verskaf. Hierdie idee van 'n ryk besittersklas en 'n werkersklas dra direk oor na die Suid-Afrikaanse myne.
- 1764 Spinnejenny versnel garingmaak
- 1769 James Watt patenteer sy verbeterde stoomenjin
- 1785 Kragweefstoel meganiseer weefwerk
- 1825 Eerste openbare stoomspoorweg (Stockton na Darlington)
- 1830 Liverpool- en Manchester-spoorweg open
- 1840s Brittanje is die wereld se voorste nywerheidsmoondheid
Speaker notes
Gebruik hierdie tydlyn om die Brittanje-helfte van die onderwerp te konsolideer voordat julle na suidelike Afrika oorgaan. Vra leerders om die patroon raak te sien: tekstielmasjiene eers, dan stoomkrag, dan spoorwee wat alles vervoer. Let daarop dat hierdie datums benaderde keerpunte is, nie die enigste belangrike gebeure nie. [SME] 'n Beoordelaar moet die presiese datums teen die SAHO-uitvindingstydlyn bevestig voor druk.
Nywerheidsbrittanje het roustowwe, nuwe markte en goedkoop arbeid nodig gehad - en het na sy kolonies gekyk.
Brittanje se fabrieke het roustowwe soos katoen, wol en metale nodig gehad, en sy handelaars wou nuwe markte he om klaargemaakte goedere te verkoop. Dit het Brittanje gedryf om sy ryk uit te brei, ook na suidelike Afrika. Toe diamante en daarna goud hier ontdek is, het daardie trekkrag baie sterker geword.
- Nywerheidsekonomiee het materiale nodig gehad wat kolonies kon verskaf.
- Britse geld en masjiene het ingevloei om te myn en spoorwee te bou.
- Dit word dikwels die Mineraalrewolusie in Suid-Afrika genoem.
Speaker notes
Oorbrug die twee helftes van die onderwerp uitdruklik. Dieselfde kragte wat Brittanje geindustrialiseer het - die honger na roustowwe, markte en wins - het suidelike Afrika hervorm. Stel 'Mineraalrewolusie' bekend as die plaaslike naam vir Suid-Afrika se vinnige nywerheidsverandering, gedryf deur mynbou eerder as tekstiel. Dit is die spilpunt van die les.
Die ontdekking van diamante het 'n stil streek amper oornag in 'n bloeiende mynbaudorp verander.
Vanaf 1867 is diamante naby die Oranje- en Vaalrivier gevind, en 'n groot stormloop het begin rondom wat Kimberley geword het. Duisende delwers het die beroemde Groot Gat (Big Hole) uitgehol. In 1888 het Cecil John Rhodes die myne saamgevoeg onder sy maatskappy, De Beers Consolidated Mines, en beheer oor die meeste van die wereld se diamantvoorraad verkry.
- Kimberley het in een van die grootste dorpe in suidelike Afrika gegroei.
- Klein delwers is uitgedruk soos ryk maatskappye oorgeneem het.
- Swart werkers is in geslote kampongs gehuisves en baie minder as wit werkers betaal.
Speaker notes
Kimberley is die eerste duidelike voorbeeld van die Mineraalrewolusie. Twee groot idees: die stormloop het 'n groot nywerheidsdorp in die binneland geskep, en beheer het vinnig van baie klein delwers na 'n paar magtige maatskappye onder Rhodes se leiding oorgegaan. Stel die kampong- en trekarbeidstelsel hier sag bekend; die volgende skyfie brei dit uit. [SME] Bevestig die Eureka (1867)-teenoor-Kimberley 'New Rush' (1871)-raamwerk indien presiese datums nodig is.
Die ontdekking van goud in 1886 het Johannesburg geskep en Suid-Afrika sentraal in die wereldekonomie gemaak.
In 1886 is 'n groot goudrif op die Witwatersrand gevind, en die mynbaudorp Johannesburg het binne maande opgeskiet. Die goud het diep ondergronds gele, so om dit te myn was duur masjinerie, groot maatskappye en enorme getalle werkers nodig.
- Johannesburg het die vinnigste groeiende stad in suidelike Afrika geword.
- Diepvlakmynbou het groot geld nodig gehad, so mynhuise het baie magtig geword.
- Goud het Suid-Afrika belangrik gemaak vir Brittanje en vir die hele wereldekonomie.
Speaker notes
Kontrasteer diamante en goud. Diamante kon aanvanklik van die oppervlak opgetel word; Witwatersrand-goud was diep en van lae graad, so van die begin af was swaar masjinerie, diep skagte en enorme kapitaal nodig. Dit is hoekom magtige mynmaatskappye en 'n massiewe arbeidsmag so vinnig verskyn het. Johannesburg is die duidelikste Suid-Afrikaanse voorbeeld van verstedeliking wat deur nywerheid gedryf is.
Die myne het hervorm waar en hoe suider-Afrikaners geleef en gewerk het.
Die myne het 'n groot, goedkoop arbeidsmag nodig gehad. Baie swart mans het lang afstande van landelike gebiede gereis om maande lank op die myne te werk - die trekarbeid-stelsel - terwyl hul gesinne agtergebly het. Werkers het in oorvol kampongs gewoon, lae lone ontvang en moes passe dra wat hul beweging beheer het.
- Belasting en verlies van grond het baie landelike mans gedwing om mynwerk te soek.
- Rasseverdelings in loon en behuising is in die mynboustelsel ingebou.
- Hierdie mengsel van trekarbeid en rassebeheer het Suid-Afrika lank na 1900 gevorm.
Speaker notes
Dit is die mees sensitiewe skyfie - bied dit feitelik en met sorg aan. Die mineraalekonomie het nie net rykdom en stede geskep nie; dit het 'n stelsel van trekarbeid, kampongs, lae rassegebaseerde lone en pasbeheer geskep wat werklike swaarkry veroorsaak het en gesinne uitmekaar geskeur het. Maak die skakel met die Brittanje-helfte: net soos Britse werkers harde omstandighede en 'n verdeelde samelewing in die gesig gestaar het, het Suid-Afrika se mynbou-ekonomie diep ongelykheid voortgebring - hier volgens rasselyne georganiseer. Dit skakel vorentoe na latere onderwerpe oor segregasie en apartheid.
Dieselfde kragte van nywerheid het soortgelyke veranderinge in twee baie verskillende plekke voortgebring.
Speaker notes
Gebruik hierdie langs-mekaar-skyfie om die KABV-vaardigheid (CAPS) van vergelyking uit te lig. Ooreenkomste: vinnige nywerheidsgroei, vinnig groeiende stede, skerp maatskaplike verdelings tussen eienaars en werkers. Sleutelverskil: in Suid-Afrika is daardie verdelings volgens ras georganiseer, en die arbeidsmag was hoofsaaklik trekarbeiders. Laat leerders een ooreenkoms en een verskil in hul eie woorde voorstel voordat jy die kolomme wys.
Stoom en fabrieke het Brittanje omvorm; diamante en goud het suidelike Afrika in dieselfde nywerheidswereld ingetrek.
Die Nywerheidsrewolusie het werk na masjienaangedrewe fabrieke verskuif, stede met mense gevul, en die samelewing in eienaars en werkers verdeel. Brittanje se behoefte aan materiale en markte, saam met die ontdekking van diamante en goud, het hierdie vinnige nywerheidsverandering na suidelike Afrika gebring in die vorm van die Mineraalrewolusie.
Q. Verduidelik hoe die stoomenjin die manier waarop goedere in Brittanje gemaak is, verander het. (4 marks)
Q. Beskryf twee maniere waarop die ontdekking van diamante en goud die lewe in suidelike Afrika verander het. (6 marks)
Q. Gee een manier waarop nywerheidsverandering in Brittanje en suidelike Afrika soortgelyk was, en een manier waarop dit verskil het. (4 marks)
Speaker notes
Sluit af deur terug te keer na die titelvraag: hoe het verandering in Brittanje suidelike Afrika bereik? Vat die ketting saam - stoom en fabrieke, verstedeliking, maatskaplike verdeling, dan dieselfde kragte wat hier deur mynbou aankom. Gebruik die drie vrae as 'n skriftelike taak of bespreking; die puntetoekennings volg KABV (CAPS) se bronsgebaseerde en uitgebreide-skryf-style. Herinner leerders dat hierdie onderwerp die grondslag le vir latere werk oor koloniale uitbreiding, die Suid-Afrikaanse Oorlog en segregasie.
- Grade
- Grade 8
- Subject
- History
- CAPS topic
- The Industrial Revolution in Britain and southern Africa
- Resource type
- Presentation